ÇEKMEKÖY BİR ŞİFA YURDUYDU

Çekmeköy’ün Doğal Şifa Kaynağı Olarak Tarihi Yolculuğu

Çekmeköy, İstanbul’un içinde saklı kalmış bir tabiat hazinesi olarak yüzyıllardır dikkat çekmektedir. Ormanları, temiz havası, bol oksijeni ve kaynak suları sayesinde yalnızca bir mesire alanı değil, aynı zamanda şifa arayanların uğrak noktası olmuştur. Osmanlı döneminden Cumhuriyet yıllarına kadar pek çok devlet adamı ve önemli şahsiyet, hastalıklarına çare bulmak ya da ruhen dinlenmek için Alemdağ ve Taşdelen çevresini tercih etmiştir. Bu yönüyle Çekmeköy, hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle bir “sağlık ve huzur diyarı” olma özelliğini günümüze kadar taşımaktadır.

Osmanlı Döneminde Alemdağ’ın Şifa Yurdu Olarak Değeri

Osmanlı döneminde Alemdağ, havası ve suyuyla adeta doğal bir tedavi merkezi olarak görülmüştür. Sultan Abdülmecid’in maliye nazırlarından Abdurrahman Nafiz Paşa’nın hastalığı sebebiyle Alemdağ’a gitmesi için resmi izin talep etmesi, bu bölgenin sağlık açısından ne denli değerli olduğunu göstermektedir. Sadaret makamı tarafından padişaha arz edilen tezkire, Alemdağ’ın devlet ricali nezdinde de bilinen bir şifa yurdu olduğunun açık bir belgesidir.

1894 yılında Bulgar Kilisesi Eksarhı’nın dinlenmek ve sağlığına kavuşmak amacıyla Alemdağ’a gitmek için Sultan II. Abdülhamid’den izin istemesi de bölgenin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Eksarhın yanında güvenliği için polis ve süvari zabitlerinin görevlendirilmesi, bu ziyaretin yalnızca sağlık değil aynı zamanda diplomatik bir anlam da taşıdığını gözler önüne sermektedir.

Atatürk’ün Alemdağ Hasreti

Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk de Çekmeköy’ün doğal güzelliklerinden etkilenmiş önemli bir isimdir. 10 Ekim 1932’de Dolmabahçe’den hareket ederek Şile’ye giden Atatürk, yol üzerinde Alemdağ’a uğramış ve Taşdelen suyunun kaynağında incelemelerde bulunmuştur. Bu ziyaretinde suyun ilgisizlikten yeterince korunamadığını fark etmiş ve İstanbul halkının yararına olacak şekilde Üsküdar’a indirilmesini istemiştir.

Ömrünün son yıllarında doktorlarının tavsiyesi üzerine Alemdağ’a gitmeyi arzulamış, fakat hastalığının ağırlaşması nedeniyle bu isteğini gerçekleştirememiştir. Yakın çevresine sık sık orman özlemini dile getiren Atatürk, Alemdağ’da basit bir köy evinde yaşama hayali kurmuştur. Ancak bu hayalini gerçekleştirmeden hayata gözlerini yummuştur.

Celal Bayar’ın Alemdağ Ziyareti

Cumhuriyet tarihinin önemli devlet adamlarından biri olan Celal Bayar da Çekmeköy’ün doğal güzelliklerini yakından görme fırsatı bulmuştur. Milli Mücadele yıllarında “Galip Hoca” olarak bilinen Bayar, 11 Ekim 1938 tarihinde İstanbul Valisi Muhiddin Üstündağ ile birlikte Alemdağ ve Bendler civarında incelemelerde bulunmuştur. Bu ziyaret, dönemin gazetelerine de yansımış ve Çekmeköy’ün yalnızca halk için değil, devletin en üst kademesindeki isimler için de bir cazibe merkezi olduğunun altını çizmiştir.

Bayar’ın ziyaretinin dikkat çekici bir yönü, Atatürk’ün Alemdağ özlemini dile getirmesinden yalnızca birkaç ay sonra gerçekleşmiş olmasıdır. Böylece Çekmeköy, kısa aralıklarla hem Cumhuriyetimizin kurucusu hem de onun ardından devletin yönetiminde görev alan bir başka lider tarafından ziyaret edilmiştir.

Çekmeköy’ün Tarihi Mirası ve Günümüze Yansımaları

Çekmeköy, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte şifa arayanların, huzur isteyenlerin ve doğayla iç içe vakit geçirmek isteyenlerin ortak adresi olmuştur. Alemdağ ve Taşdelen çevresinde yaşanan bu tarihsel ziyaretler, bölgenin sağlık, doğa ve huzurla özdeşleşmiş kimliğini perçinlemiştir.

Bugün de Çekmeköy, modern yaşamın yoğun temposundan uzaklaşmak isteyenlere aynı imkânları sunmaktadır. Doğal güzelliklerini koruyan yapısıyla bölge, hem İstanbul’un nefes alma noktalarından biri olarak hem de tarih boyunca taşıdığı anlamıyla varlığını sürdürmektedir.

Çekmeköy’ün Doğal ve Tarihi Önemi

Çekmeköy, yalnızca bir mesire alanı ya da doğal güzellikleriyle öne çıkan bir semt değil, aynı zamanda tarih boyunca devlet adamlarının ve halkın şifa aradığı özel bir bölge olmuştur. Osmanlı döneminde padişah iradeleriyle Alemdağ’a gidiş izinleri verilmiş, Cumhuriyet yıllarında Atatürk’ün ve Celal Bayar’ın ziyaretleriyle de bölgenin önemi bir kez daha vurgulanmıştır. Bu durum, Çekmeköy’ün İstanbul’un gelişen yapısı içinde ayrıcalıklı bir yere sahip olduğunu göstermektedir.

Günümüzde Çekmeköy

Bugün Çekmeköy, modernleşen yapısına rağmen hâlâ sahip olduğu doğal güzellikleriyle öne çıkmaktadır. Taşdelen ve Alemdağ çevresindeki ormanlar, mesire alanları ve kaynak suları, bölgeyi hem İstanbullular hem de çevre illerden gelen ziyaretçiler için cazip kılmaktadır. Tarih boyunca şifa ve huzur arayanların adresi olan bu coğrafya, günümüzde de doğa turizmi ve sağlıklı yaşam arayışları için önemli bir merkez olmayı sürdürmektedir.

Sonuç

Çekmeköy’ün tarihi, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda Osmanlı’dan Cumhuriyet’e pek çok önemli şahsiyetin burada huzur bulmak istemesiyle de değer kazanmıştır. Abdurrahman Nafiz Paşa’dan Bulgar Eksarhı’na, Atatürk’ten Celal Bayar’a kadar farklı dönemlerin önemli simalarının Alemdağ ve Taşdelen’de bulunma arzusu, bölgenin hem şifa hem de huzur kaynağı olma özelliğini ortaya koymaktadır. Bugün de Çekmeköy, bu tarihi mirasını taşıyarak İstanbul’un içinde doğa ile bütünleşmek isteyenler için adeta bir sığınak olmayı sürdürmektedir.

Kaynakça

Osmanlı Arşivleri, Sadaret Tezkereleri (2 Cemaziyelahir 1263 / 18 Mayıs 1847 tarihli belge)

BOA, Yıldız Esas Evrakı, II. Abdülhamid Dönemi belgeleri (30 Mayıs 1894 tarihli Bulgar Eksarhı izni)

Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, Cilt 3 – “Orman Hasreti” bölümü

Dr. Mithat Reşat Belger’in Abdi İpekçi’ye verdiği röportaj, Yeni İstanbul Gazetesi, 10 Kasım 1950

Dönemin basın arşivleri: Celal Bayar’ın Alemdağ ziyareti, 11 Ekim 1938 tarihli haber

Çekmeköy Belediyesi ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi yerel tarih kayıtları

Afet İnan’ın anıları ve Atatürk’ün sağlık dönemine dair hatıratlar

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Osmanlı döneminde Çekmeköy neden önemliydi?
Çekmeköy, özellikle Alemdağ ve Taşdelen çevresindeki ormanları ve kaynak suları sayesinde şifa ve dinlenme yeri olarak görülüyordu. Hastalıklarına çare arayan devlet adamları ve önemli şahsiyetler burayı tercih ediyordu.

2. Atatürk’ün Çekmeköy ile nasıl bir ilgisi vardı?
Atatürk 1932 yılında Taşdelen suyunun kaynağını ziyaret etmiş, bu güzel suyun İstanbul’a kazandırılmasını istemiştir. Ayrıca ömrünün son döneminde Alemdağ’da bir köy evinde yaşamayı hayal etmiş, ancak hastalığı nedeniyle bunu gerçekleştirememiştir.

3. Çekmeköy’e gelen diğer önemli kişiler kimlerdi?
Maliye Nazırı Abdurrahman Nafiz Paşa, Bulgar Kilisesi Eksarhı ve Cumhuriyet dönemi liderlerinden Celal Bayar, Alemdağ ve Çekmeköy çevresini sağlık ve inceleme amacıyla ziyaret etmişlerdir.

4. Çekmeköy’ün bugünkü önemi nedir?
Çekmeköy, İstanbul’un doğal güzelliklerini koruyan ender bölgelerindendir. Ormanları, mesire alanları ve temiz havasıyla günümüzde de doğayla buluşmak, dinlenmek ve nefes almak isteyenlerin tercih ettiği bir merkezdir.

5. Alemdağ ve Taşdelen’in öne çıkan özellikleri nelerdir?
Alemdağ, ormanları ve temiz havasıyla; Taşdelen ise tarihi kaynak suyu ile ünlüdür. Her iki bölge de geçmişte şifa merkezi olarak görülmüş, günümüzde ise hem sağlık hem de rekreasyon amaçlı ziyaret edilmektedir.